शोक कार्यक्रमदेखि सपनासम्म - Naya Online

शोक कार्यक्रमदेखि सपनासम्म

तेह्रथुम खाम्लालुङका जसबहादुर सिंगक कुनैबेला धरानमा रहँदा खानाखान अघि एकपटक धनवीर सावाँको पालाम गीत ‘ए है हा….’ नसुनी भान्सामा पस्दैन थे । जसबहादुर मात्र नभएर अन्य धेरैले पनि दिनमा एकपटक अनिवार्य यो गीत सुन्ने गरेको गायक सावाँसँगको भेटमा बताउँथे रे ।

सानैदेखिको इच्छालाई पूरा गर्न गाएको गीतले यतिका चर्चा पाउला भन्ने सोचेकै थिएनन् सावाँले । लाहुरे पृष्ठभूमिका उनको परिवारमा बुबादेखि आफैमा आत्मनिर्भर बन्दआएको थियो । व्यावसायी बन्नुपर्छ भन्ने मानसिकताका साथ वाणिज्यशास्त्र अध्ययन गर्न धरान झरेका धनवीर चुम्लुङको एक कार्यक्रमबाट गायक भएर निस्किए ।

गायक त भए, तर लिम्बू गीत गाएर मात्र जीविकोपार्जन हुँदैन । एल्बम निकाल्न कि आफैमा सक्षम हुनु पर्‍यो कि घरबारी बेच्नुपर्‍यो । त्यसमाथि भविष्यमा व्यावसायी बन्ने सोच लिएका उनले त्यो जोखिम उठाउन चाहेनन् । र, तीन वर्ष हराए । पछि आफ्नै कमाईबाट आफ्नो पुरानो इच्छालाई पूरा गरेँ –‘मिक्वा चुरुर (आँशु तरर)’ एल्बम निकालेर । उनको एल्बममा समेटिएको पालाम गीतले एल्बमको चर्चा यति चुलाइदियो कि लिम्बू समुदायमा सबैभन्दा बढि बिक्री भएको दावी नै गरिरहेका छन् । एल्बममा गायिका पवित्र सुब्बा र मनु नेम्बाङले साथ दिएका छन् ।

किरकिरे माइलाको शोकबाट प्रेरणा
२०३२ मंसिरमा फुङलिङ ९ आम्बोटे ताप्लेजुङमा बुबाआमा मन्जित साँवा, केशमाया मादेनको कोखबाट दाजु २, दिदी २ मा कान्छो सन्तानको रुपमा उनले जन्म लिएका हुन् । गाउँकै महेन्द्र प्रावि आम्बोटेबाट प्रारम्भिक शिक्षा लिएर भानु जनमाध्यमिक विद्यालय अम्बिटारबाट एसएलसी गरी २०४९ तिर धरानको महेन्द्र बहुमुखी क्याम्पसमा उच्च शिक्षा अध्ययनार्थ झरेका हुन् । परिवारमा काका तुम्बाहरू सबै लाहुरे थिए । बुबा पनि लाहुरे नै थिए तर बिचमै छोडी गाउँमै व्यापार गरिरहेका थिए । उनी र उनका दाईहरू लाहुरे बन्नको लागि कहिल्यै लाममा उभिएनन् । व्यापारी बुबाको स्वभाव उनमा स¥यो र राम्रो व्यावसायी बन्ने उद्देश्यले गर्दा वाणिज्यशास्त्र अध्ययनको लागि उनी धरान झरेका हुन् ।
गीतसंगीतमा उनको सानैदेखि रुचि थियो । आम्बोटे माझगाउँमा पर्ने भएता पनि गाईबस्तु चराउनको लागि सुकेटार, विजुवाभीर, याख्रेक्वा, सिस्नेनी, पच्चिसे, गौडे आदि डाँडा तथा खर्कहरूमा जाँदा गीत गाउने, पक्कन्दी खेल्ने, सुसेल्ने गर्दागर्दै गीतसंगीतको रस उनमा पसेको हो । त्यसो त २०४२ सालमा गाउँले सबैले माया गर्ने किरकिरे माइला भनिने दाई बित्नुभएदेखि उनको विरहमा गीत बनाएर शोक कार्यक्रम गरे । त्यहादेखि त एल्बम नै निकाल्नुपर्छ भन्ने मनमा गढिन पुग्यो ।

धरान झरेपछि कार्यक्रममा जानेबाहेक सांस्कृतिक कार्यक्रममा प्रस्तुति दिनेबाहेक उति जम्दो भएन । पछि हिमायती परिवारसँग नजिक भएर केही गीतहरूमा स्वर दिए । किरात याक्थुङ चुम्लुङको ११ औं स्थापना दिवसको अवसरमा आफ्नै रचना तथा संगीतमा ‘त्वाव?मु फोन्छिङ तुख्ख ऐन…’ बोलको गीत गाएपछि उदाउँदो कलाकारको रुपमा उनी झुल्किएका हुन् । उनी बसेको चौकीबारी क्षेत्रमा विभिन्न भोजभतेर हुँदा लेखनदासको रुपमा चिनिएका उनी गायक भएर झुल्किदिँदा अझ धेरै गाउनको लागि अनुरोधहरू आउन थाल्यो ।

जागिरे जीवन र एल्बम
चौकीबारी क्षेत्रमा धेरैले चिन्ने भएकोले उनलाई फास्ट इन्टरनेशनले काठमाडौंमा गएर एकाउण्ट हेर्नको लागि अनुरोध गर्‍यो । योभन्दा अगाडि कुनै जागिर नखाएका उनले एक्कासी यस्तो प्रस्ताव आउँदा एकछिन अलमलमा पनि परे । धरानका लिम्बूसमुदायबीच भर्खर गायक भनेर चिनिन लागेको बेला काठमाडौं आउनुपर्ने प्रस्ताव आएपछि उनले पहिलो सर्त राखे पढ्न पाउने । पढ्ने निहुँमा ठूलाठूला संगीतकारहरूसँग भेटेर एल्बम निकाल्ने सपना थियो । जागिर दिनेले हुन्छ भनेपछि उनी काठमाडौं आए तर एकाउण्ट शाखाको कामले उनी यस्तरी हराए कि गीतसंगीतको कुरै भएन पढ्ने समय पनि भएन । करिब ३ वर्षपछि आफ्नो एल्बम निकाल्ने सपना निकै मडारिएर आयो । त्यतिबीचको तलब निकै नै जम्मा भइसकेको थियो । फास्टमा आउने जाने कुमार सुब्बासँग उनको भेट भयो । उनी संगीतकार अशोक राईको रेकर्डिङ स्टुडियोमा काम गर्दा रहेछन् । उनैले सम्पूर्ण काम गरिदिए । समयाभावले गर्दा राती ८ बजेदेखि रेकर्डिङको काम हुन्थ्यो । एल्बममा रहेका सहयोगी गायिकाहरू पवित्र सुब्बा र मनु नेम्बाङको चाही शनिबार पारेर रेकर्डिङ गरिएको हो । धरान तीनकुनेमा निर्माण गरिएको सिरिजंगाको शालिक उद्घाटनको दिन विमोचन गरिएपछि उक्त एल्बमको चर्चा निकै नै चुलियो । युके, ब्रुनाई र हङकङमा राम्रो विक्री भयो । उनको अनुसार लिम्बू समुदायको एल्बममध्ये सबैभन्दा बढि विक्री हुनेमा पर्नसक्छ ।

मिक्वा चुरुरु पछि पक्कन्दी, हल्ला चलेछ, पहिलो भेट, जिन्दगी नै रुवाउने एल्बमहरू उनको स्वर आएको छ । मिक्वा चुरुरुको चर्चित गीत ‘ए है हा..’ लाई कमला कन्दङ्वाले भिज्युलाइज गरिदिएकी छिन् ।

‘लिम्बू गीतहरू धेरै गाइए, तर विशुद्ध संस्कृति बोकेको गीतहरू आएका छैनन् ।’ उनको विश्लेषण छ । ‘हाक्पारे, ख्याली, पालामलगायतका धेरै लिम्बू गीतको लयहरू छन् । त्यसको लय मात्र समाइएको छ । कुरोको चुरोचाही बोकेको छैन ।’ अब धेरै अनुसन्धान गरेर मौलिक लिम्बू गीतहरूको सिर्जना गर्ने उनको लक्ष्य छ । किरात याक्थुङ चुम्लुङ ललितपुर शाखाले प्रकाशन गरेको ‘चुम्लुङहिम अभिलेख’ उनको ‘लिम्बू संगीतः विगत, वर्तमान र समस्या’ नामक लेख लेखेपछि यसैसम्बन्धि सिंगो पुस्तक नै लेख्नुपर्ला भनेर हौसिएका पनि छन् ।

उनले काठमाडौं, धरान, माङ्सेबुङ इलाम, तेह्रथुममा आफ्नो प्रस्तति दिइसकेका छन् । हङकङमा तीन पटक (याक्थुङ स्वर्णिम साँझको पहिलो कोअर्डिनेटर र ताप्लेजुङ समाज हङकङले गरेको कार्यक्रममा पनि कोअर्डिनेटहित) पुगेका छन् । २०१२ जुन २५ मा याक्थुङ साम्लो साँझको कार्यक्रममा उद्घोषणसहित प्रस्तुति दिनुपरेको थियो ।

संघसंस्थामा
लिम्बू समुदायबाट थोरै चिनिएका व्यक्तिलाई संघसंस्थाले समातीहाल्ने गर्छ । यसमा उनी पनि अछुतो छैनन् । फक्ताङलुङ सयङ, चान्जो नेपाल, याक्थुङ मुनचइत सयङको संस्थापक तथा क्रियाशिल सदस्य, कियाचुको आजिवन सदस्य तथा मिडिया सोसाइटी माङसेबुङको आजिवन सदस्य रहेका छन् । संघीय मासिकको कलासंस्कृति हेर्ने स्तम्भकार पनि बनेका छन् । त्यस्तै लामो समयसम्म हङकङका नेपालीहरूसँग काम गरेकाले उनी हङकङका धेरै संस्थाहरूका नेपाली सम्पर्कश्रोतका रुपमा रहेका छन् ।

श्रीमती कविता ओख्राबोसँग गायक धनवीर

अब व्यावासायमै
व्यावसायी बन्छु भनेर उच्च शिक्षा अध्ययनको लागि शहर पसेका उनी जागीर र गीत संगीतमै अल्मलिए । फास्ट इन्टरनेशनलको लामो अनुभव लिएपछि हाल उनले सेवारो नेपाल प्रा.लि. नामक ट्राभल एजेन्सी र तिवाजो बुक्स स्टेशनरी सञ्चालन गरिरहेका छन् । श्रीमती कविता ओख्राबो र छोरी मासेमीको लागि पनि व्यावसायलाई निरन्तरता दिइरहेका छन् ।पछिल्लो समयमा श्रीमती कविता ओख्राबो पनि गायन र कलाकारितामा आफ्नो खरो प्रस्तुति देखाउँदै आएकी छिन् ।०

नयाँअनलाइनसँग एप्समा पनि जोडिनुसक्नुहुनेछ । एन्ड्रइडको लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस् । त्यसैगरी हामीलाई फेसबुकट्वीटर र युट्युवमा पनि पच्छ्याउन सक्नुहुनेछ ।



सम्बन्धित शीर्षकहरु

‘अझै क्याम्पस गएको सपना देख्छु’ -जानु काम्बाङ लिम्बू (साहित्यकार)

युकेमा सक्रिय साहित्यकारहरूको नाम लिनुपर्दा पहिलो पंक्तिमै जानु काम्बाङ लिम्बूको नाम आउँछ । लेखिरहने,...

शोक कार्यक्रमदेखि सपनासम्म

तेह्रथुम खाम्लालुङका जसबहादुर सिंगक कुनैबेला धरानमा रहँदा खानाखान अघि एकपटक धनवीर सावाँको पालाम गीत...

कोरियामा अन्तराष्ट्रिय सामाजिक अवार्डका लागि छानिए चेम्जोङ

काठमाडौ, १५ मंसिर । कोरियालाई कर्मथलो बनाइ नेपाली म्युजिक भिडियो निर्देशन गर्दै आइरहेका निर्देशक...

भिडबाट पर रहेका गायक राजन पालुङ्वा

गीत संगीत क्षेत्रमा आउन मानिसका फरकफरक बाटाहरू हुन्छन् । बच्चैदेखिको शौखका कारण संगीत कक्षामा...

म लिम्बू हुँ, आफ्नै लिम्बु गीतसंगीतलाई प्राथमिकता दिन्छु

इस्पा केरुङ उदीयमान मोडल हुन् । पाँचथरमा जन्मिएकी उनले भर्खरै ‘आम्बा–आम्मा’ बोलको लिम्बू गीतबाट...

मलाई मेलोडीयस गीत मनपर्छ

नेपाली अल्का याग्निकको उपमा पाएकी गायिका हुन् ‘अन्नु चौधरी’ । बुबा केवललाल चौधरी र...

देउराली भञ्ज्याङ काटिजानेलाई भन्दै आइन् झरना राई

काठमाडौं, ११ साउन । गायिका झरना राई ‘देउराली भञ्ज्याङ काटिजानेलाई, यो चोखो माया छाडिजानेलाई’...

जिन्दगी चलचित्रको रेससँगै

देवेन्द्र सुर्केली आगामी जेठ २४ गते शुक्रबारबाट देशव्यापी रूपमा चलचित्र ‘यो रेश जिन्दगीको’ प्रदर्शनमा...

१२ वर्ष संगीतको साथ छोड्दा मेरो वेहाल भयो –जीतेन लेप्चा

सुजाता निङ्लेकु हुन त चौध वर्षको उमेर भनेको बुवाआमालाई घुर्काउने साथीभाईहरूसँग मोजमस्ती गरेर हिड्ने...

‘केसाम्वाको कथा र केलाङको यात्रा’

कला वार्ता ताप्लेजुङको मिक्वा खोलाबाट सुरु हुन्छ उनको कथा । याक्थुङ किंवदन्तीअनुसार उहिले ताँतीका...